Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Mariya Zaxarova almaniyalı jurnalist Mixael Martensin Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskiyə ünvanladığı qalmaqallı sualdan istifadə edərək Avropanı və Qərb mediasını sərt şəkildə ittiham edib. Lakin Zaxarovanın geniş açıqlamasında diqqət çəkən əsas məqam təkcə alman jurnalistin həqiqətən də yolverilməz sayıla biləcək ifadələri deyil.

Moskva sözçüsü həmin epizod üzərindən bütövlükdə Avropanı “ruslara nifrət”, nasizm və revanşizm kontekstində təqdim etməyə çalışır, ancaq Avropanın niyə Ukraynanı dəstəklədiyi və bu müharibənin hansı şəraitdə başladığı barədə əsas faktı demək olar ki, tamamilə kənarda saxlayır.

Musavat.com xəbər verir ki, söhbət avqustun 8-də Belqradda Serbiya Prezidenti Aleksandar Vuçiç və Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskinin birgə mətbuat konfransında yaşanan insidentdən gedir.

Almaniyanın “Frankfurter Allgemeine Zeitung” qəzetinin müxbiri Mixael Martens Zelenskiyə Avropanın Ukraynaya daha çox Rusiya hərbçisini öldürmək üçün konkret olaraq necə kömək edə biləcəyini soruşub. Jurnalist əvvəlcə “daha çox rus öldürmək” ifadəsini işlədib, dərhal ardınca söhbətin Rusiya əsgərlərindən getdiyini dəqiqləşdirib. Martens daha sonra sosial şəbəkədə mövqeyini müdafiə edərək müharibələrin real dünyada məhz bu şəkildə aparıldığını bildirib.

İfadənin etik baxımdan son dərəcə mübahisəli və jurnalist sualı üçün həddindən artıq aqressiv olduğu aydındır. Müharibədə tərəflərdən birinin hərbçilərinin öldürülməsini jurnalistin öz məqsədi kimi səsləndirməsi peşəkar neytrallıq baxımından ciddi suallar yaradır.

Zaxarova da məhz bu məqamdan başlayır. Ancaq sonra Rusiya XİN rəsmisinin reaksiyası konkret jurnalistin sözlərinin tənqidindən çıxaraq bütövlükdə Qərbə qarşı ideoloji ittihamnaməyə çevrilir.

Zaxarova Martensin ailə keçmişinə müraciət edir, onun babasının nasist Almaniyasının hərbi strukturlarında xidmət etdiyini bildirir və jurnalistin bugünkü mövqeyi ilə ailəsinin keçmişi arasında siyasi-ideoloji paralel aparır. Rusiya XİN sözçüsü Martensi “qəhvəyi təbliğatçı” adlandıraraq onun ruslara qarşı ksenofobiya və nifrət dilini legitimləşdirdiyini iddia edir.

Lakin burada Moskvanın təbliğat mexanizminə xas mühüm bir üsul görünür: bir jurnalistin radikal və uğursuz ifadəsi bütöv Avropanın siyasi mövqeyinin sübutuna çevrilir.

Zaxarova soruşur ki, Qərbin insan haqları müdafiəçiləri, jurnalistləri və humanistləri niyə Martensin sözlərinə reaksiya vermirlər. Onun qənaətinə görə, səbəb Qərbin daxilən eyni şeyi düşünməsidir.

Bu isə artıq fakt deyil, siyasi interpretasiyadır.

Əsas sual başqa yerdədir: Avropa niyə Ukraynaya silah, maliyyə və siyasi dəstək verir?

Bu sualın cavabını Martensin emosional və etik baxımdan problemli cümləsində deyil, 2022-ci ilin 24 fevralında başlayan genişmiqyaslı Rusiya hərbi müdaxiləsində axtarmaq lazımdır. Avropa ölkələrinin böyük əksəriyyəti Ukraynanı hücuma məruz qalmış dövlət, Rusiyanı isə onun ərazisinə qoşun yeritmiş tərəf kimi qiymətləndirir.

Dörd ildən artıqdır davam edən müharibə Avropanı da, Ukraynanı da, Rusiyanı da, bütövlükdə dünyanı da yorub. İnsanlar ölür, şəhərlər dağıdılır, milyonlarla insanın həyatı dəyişir. Avropada müharibənin davam etməsindən narahatlıq və yorğunluğun artması təbiidir. Ancaq bu yorğunluğu “rusları öldürmək arzusu” ilə eyniləşdirmək hadisələrin səbəb-nəticə əlaqəsini dəyişmək deməkdir.

Mixael (Michael) Martensin ifadəsi müdafiə olunmalı deyil. Əksinə, jurnalistin “daha çox rus öldürmək” kimi səslənən cümləsi, sonradan “Rusiya əsgərləri” deyə dəqiqləşdirilsə belə, müharibə şəraitində xüsusilə məsuliyyətsiz ifadədir.

Amma bir jurnalistin məsuliyyətsiz cümləsi də Rusiyanın Ukraynaya qoşun yeritməsi faktını aradan qaldırmır.

Məhz Zaxarovanın açıqlamasının ən zəif nöqtəsi buradadır.

Rusiya XİN sözçüsü Martensin babasından, nasizmdən, Almaniyanın tarixi keçmişindən, “qəhvəyi ideologiya”dan geniş danışır, amma bugünkü müharibənin başlanğıc nöqtəsinə demək olar toxunmur. Beləliklə, müzakirə “Rusiya niyə Ukraynada müharibə aparır?” sualından çıxarılaraq “Avropa niyə rusları öldürmək istəyir?” sualına daşınır.

Halbuki bunlar eyni sual deyil.

Üstəlik, Serbiya Prezidenti Aleksandar Vuçiçin həmin mətbuat konfransındakı reaksiyası da diqqətəlayiqdir. O, hərbi əməkdaşlıq məsələsini şərh edərkən öldürmələrin dayanacağına ümid etdiyini bildirib. Bu mövqe həm Martensin aqressiv ritorikasından, həm də Zaxarovanın onu bütün Avropaya şamil edən siyasi nəticəsindən fərqlənir.

Nəticədə Belqraddakı bir jurnalist sualı informasiya müharibəsinin ayrıca epizoduna çevrilib. Martens müharibənin dəhşətli reallığını jurnalist üçün həddindən artıq sərt və etik baxımdan mübahisəli dillə ifadə edib. Zaxarova isə bu səhvdən maksimum siyasi nəticə çıxararaq alman jurnalistin ailə tarixindən bütün Avropanın bugünkü siyasətinə qədər uzanan “nasizm” xətti qurub.

Ancaq bütün bu ritorikanın içində ən sadə sual yenə cavabsız qalır:

Əgər Avropa bu müharibədən yorulubsa, müharibəni başladan və Ukrayna ərazisinə qoşun yeridən tərəfin məsuliyyəti niyə Zaxarovanın uzun açıqlamasında görünmür?

Avropa həqiqətən yorulub. Dünya da yorulub. Ruslar da, ukraynalılar da bu müharibənin ağır nəticələrini yaşayırlar.

Amma müharibədən yorulmaqla onun necə və kimin qərarı ilə başladığını unutmaq eyni şey deyil.

Mənbə: musavat.com