Azərbaycanla Böyük Britaniya arasında münasibətlər yeni mərhələyə qədəm qoyur. Prezident İlham Əliyevin Dublində Britaniyanın Baş naziri Endi Börnhamla imzaladığı Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə iki ölkənin əlaqələrində mühüm siyasi dönüş kimi qiymətləndirilir.

Musavat.com xəbər verir ki, noyabrın 12-də Avropa Siyasi Birliyinin Dublində keçirilən Zirvə toplantısı çərçivəsində imzalanan sənəd Azərbaycan–Britaniya münasibətlərini ənənəvi enerji və iqtisadi əməkdaşlıq çərçivəsindən çıxararaq daha geniş strateji müstəviyə daşıyır.

Söhbət artıq yalnız neftdən, qazdan və investisiyalardan getmir. Bakı ilə London müdafiə, təhlükəsizlik, hərbi sənaye, regional nəqliyyat, yüksək texnologiyalar və süni intellekt sahələrində də əməkdaşlığı dərinləşdirməyə qərar veriblər.

London Bakıya hansı mesajları verdi?

Bəyannamənin ən mühüm məqamlarından biri Böyük Britaniyanın Azərbaycanın suverenliyi, müstəqilliyi və ərazi bütövlüyünə dəstəyini bir daha təsdiqləməsidir.

London Azərbaycanla Ermənistan arasında davamlı sülhün əldə olunmasını dəstəklədiyini də bəyan edib. Xüsusilə 2025-ci ilin avqustunda Vaşinqtonda əldə edilmiş razılaşmalara istinad olunması Britaniyanın Cənubi Qafqazdakı yeni siyasi reallıqlara verdiyi əhəmiyyəti göstərir.

Sənədin ən diqqətçəkən istiqamətlərindən biri isə hərbi əməkdaşlıqdır. İki ölkə müdafiə sahəsində əlaqələri, hərbi təlimləri, təhlükəsizlik məsələləri üzrə dialoqu və müdafiə sənayesi istiqamətində tərəfdaşlığı genişləndirmək niyyətindədir.

Bu, Böyük Britaniyanın Azərbaycanla münasibətlərində təhlükəsizlik amilinin getdikcə daha böyük yer tutduğunu göstərən mühüm siyasi siqnaldır.

Azərbaycan Avrasiyanın strateji qovşağına çevrilir

Bəyannamədə Orta Dəhlizə xüsusi diqqət ayrılması da təsadüfi deyil.

Çindən Avropaya uzanan nəqliyyat marşrutlarının əhəmiyyətinin artdığı bir dövrdə Azərbaycan mühüm tranzit və logistika mərkəzinə çevrilir. Britaniyanın bu layihələrə marağı Bakının geosiyasi və geoiqtisadi çəkisini daha da artıra bilər.

Enerji sahəsində isə BP-nin Azərbaycandakı uzunmüddətli fəaliyyəti ilə formalaşmış tərəfdaşlığın yeni istiqamətlər üzrə inkişafı gözlənilir. Bərpa olunan enerji, yaşıl iqtisadiyyat, maliyyə və infrastruktur layihələri əməkdaşlığın prioritetləri sırasındadır.

Süni intellekt, rəqəmsal texnologiyalar, elm və təhsil sahələrində nəzərdə tutulan əməkdaşlıq da sənədin yalnız ənənəvi iqtisadi maraqlarla məhdudlaşmadığını göstərir.

Bu razılaşma Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyinə nə qazandırır?

Böyük Britaniya BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvü, NATO-nun aparıcı dövlətlərindən biri və dünyanın mühüm maliyyə mərkəzlərindən biridir.

Belə bir dövlətlə strateji tərəfdaşlıq münasibətlərinin rəsmiləşdirilməsi Azərbaycanın xarici siyasəti üçün ciddi diplomatik nəticədir.

Xüsusilə Cənubi Qafqazda yeni təhlükəsizlik arxitekturasının formalaşdığı, Avropanın enerji və nəqliyyat marşrutlarını şaxələndirməyə çalışdığı indiki mərhələdə Londonun Bakı ilə əlaqələrini genişləndirməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Tərəflər strateji tərəfdaşlıq çərçivəsində müntəzəm yüksək səviyyəli görüşlərin keçirilməsini də nəzərdə tuturlar. Bu isə imzalanmış sənədin konkret layihələr və yeni razılaşmalarla davam etdirilməsi üçün siyasi mexanizm yaradır.

Əlbəttə, bəyannamə hərbi ittifaqın yaradılması və ya avtomatik investisiya öhdəliyi demək deyil. Lakin belə bir sənəd gələcək əməkdaşlığın siyasi və institusional əsaslarını möhkəmləndirir.

Bakı artıq yalnız enerji tərəfdaşı deyil

Dublin görüşünün əsas siyasi nəticəsi də məhz budur.

Azərbaycan Böyük Britaniya üçün təkcə neft və qaz təchizatçısı deyil, Cənubi Qafqazda təhlükəsizlik, nəqliyyat, regional sabitlik və iqtisadi əlaqələr baxımından əhəmiyyətli tərəfdaş kimi çıxış edir.

Prezident İlham Əliyevin imzaladığı yeni bəyannamə Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində artan rolunun daha bir göstəricisi kimi dəyərləndirilə bilər.

Bakı ilə London arasında artıq yalnız iqtisadi maraqlara deyil, uzunmüddətli strateji əməkdaşlığa əsaslanan yeni səhifə açılır.

T.Turançı,

Mənbə: musavat.com